Gisteren stond er een boeiend interview in het Nederlands Dagblad met René Tromp en Marnix van Bruggen: Nieuwe triangel: Christus, school, gezin.

U wilt dat de kerkelijke achtergrond niet bepalend is, maar het christen-zijn. Laat u de oude triangelgedachte, waarin school, gezin en kerk een eenheid vormden, daarmee los?
De triangel is anders gaan klinken. In plaats van 'kerk, school en gezin' kunnen we nu beter spreken over 'Christus, school en gezin'. De triangelgedachte betekent dat een kind op drie niveaus een christelijke opvoeding krijgt. Dat blijft hetzelfde, maar niet meer binnen de kaders van één kerk. Wij herkennen ons nog wel steeds in binding met de christelijke gereformeerde en vrijgemaakt-gereformeerde kerk.

Graag zou ik deze gedachten willen verbinden met een zin uit het gebed na de doop zoals dat te vinden is in het klassieke gereformeerde formulier voor de doop van de kinderen van gelovigen:

Wij bidden U ook door Hem, uw geliefde Zoon, dat U dit kind door uw Heilige Geest voortdurend wilt regeren, zodat het christelijk en godvrezend opgevoed wordt en in de Here Jezus Christus zal opgroeien en toenemen.

Om de vetgedrukte uitdrukking gaat het me: op de gereformeerde school zowel als in het gezin en de kerkelijke geloofsgemeenschap waar het kind een plek heeft, gaat het daarom: dat er een omgeving wordt gecreëerd waarin dat wordt bevorderd: dat het kind opgroeit en toeneemt in Christus!

Het was een boeiend en verbindend congres afgelopen vrijdag en zaterdag in Egmond aan Zee. Het Nederlands Dagblad berichtte er zaterdag ook over met de sprekende kop: Verbondenheid met Christus is genoeg. Ik heb er zelf gepleit voor iemand (een pastor) die leerkrachten begeleidt in het verbonden blijven met hun eigen spiritualiteit, juist omdat zij in de scholen de belangrijkste identiteitsdragers zijn:

Ik zou willen pleiten voor een pastor voor alle mensen hier. Iemand die met leerkrachten gesprekken op zielsniveau voert. Een spirituele leider die u de vraag stelt of u uw identiteit nog in Jezus Christus vindt.

Dat vraagt ook om het ontwikkelen van een wat ik zou willen noemen 'spirituele competentie' (omdat ik merkte dat leerkrachten zich op dit gebied, in een sterk veranderende context, erg onbekwaam kunnen voelen), als de achtste competentie naast de zeven competenties waarmee in het onderwijs wel wordt gewerkt (wet BIO):

1 Interpersoonlijke competentie
2 Pedagogische competentie
3 Vakinhoudelijke en didactische competentie
4 Organisatorische competentie
5 Competent in samenwerken in een team
6 Competent in samenwerken met de omgeving
7 Competent in reflectie en ontwikkeling

Bij die spirituele competentie die als achtste competentie een verdiepende dimensie is van de andere zeven competenties, denk ik bijvoorbeeld aan de bekwaamheid van gereformeerde leerkrachten om geloofsgesprekken te voeren met de leerlingen en om te reflecteren op de eigen identiteit in Christus en de wijze waarop hij of zij vorm en inhoud geeft aan het voorgaan in gebeden. Er valt hier denk ik nog heel veel te bezinnen en te ontwikkelen. Een mooie uitdaging!

Het predikantswerk is buitengewoon afwisselend en boeiend. Maar soms ervaar ik het ook als erg veeleisend en alle energie opslokkend. Dat is de ene week meer aan de orde dan de andere. Deze week is er een die zo vol zit met vergaderingen, pastorale gesprekken, kerkdiensten voorbereiden, bezig zijn met catechese, beleidsdingen doen, papers voorbereiden, mail beantwoorden enzovoort dat ik er een beetje gek van word. Zo, dat heb ik even van me afgeschreven.;-)
Tegelijk, en daar ben ik ook wel blij mee, zijn er helemaal geen dingen bij waarvan ik zeg: dat is nou zinloos. Alles is zonder moeite te verbinden met mijn verlangen om Jezus te verkondigen en voor te stellen. Van geen enkele taak zou ik zeggen: dat hoort niet bij de kern van mijn werk. Desalniettemin kan het niet zo zijn dat ik daaronder gebukt moet gaan. Ik weet ook wel een beetje waardoor deze week extra vol is: komende vrijdag wordt er een overdenking opgenomen voor 'Groot Nieuws' in Hilversum: dat kost tijd. En vrijdag en zaterdag doe ik mee in een identiteitscongres voor de gereformeerde basisscholen in West-Nederland. Vrijdag doe ik een workshop over De ogen van Jezus en zaterdag houd ik er een inleiding over het thema Verbondenheid.

Komende zondag ontvangt een jonge vrouw in onze gemeente de doop. Een klein jaar geleden vond ze onze kerk via internet. Ze was op zoek naar een gemeente nadat ze twee jaar eerder de waaromjezus-cursus via internet had gedaan. Ze is gekomen naar onze gemeente en niet meer weg gegaan! Een prachtig verhaal valt er te vertellen over de levensveranderende kracht van Jezus. In de doopdienst gaat de preek over Psalm 121. Vanuit die Psalm leren we de Heer (en daarmee ook Jezus) kennen als Helper, als Wachter en als Schaduw. Ik zie uit naar een inspirerende dienst vol verwondering die harten raakt!

Soms wordt de vraag gesteld: gaat missionair gemeente zijn niet ten koste van pastoraal gemeente zijn? Kun je als je veel aandacht besteed aan mensen buiten de kerk en nieuwkomers nog wel genoeg aandacht besteden aan de eigen gemeenteleden? Dat zijn boeiende vragen.
Afgelopen woensdag had ik een gesprek met mijn collega van de Koningkerk in Haarlem, een evangelische gemeente die samenkomt in de Koningkerk op een steenworp afstand van onze Fonteinkerk. Biede gemeente willen naar buiten toe gericht zijn en zitten in een vergelijkbaar proces. In ons gesprek zie mijn collega op een gegeven moment: ik preek zowel missionair als pastoraal; eigenlijk is dat voor mij hetzelfde. En hij heeft helemaal gelijk, want we moeten leren zien dat de vragen en zorgen en verlangens van mensen buiten de kerk precies dezelfde zijn als die van mensen binnen de kerk.
Gisteravond had ik een gesprek met ons kostersechtpaar over een stiltecentrum dat we willen beginnen. En ook daar concludeerden we iets vergelijkbaars: mensen buiten de kerk verlangen net als mensen binnen de kerk naar momenten van rust en bezinning en inspiratie, maar ze komen er bijna nooit aan toe.
Een missionaire gemeente is een geloofsgemeenschap waarin het gaat om mensen-levens waarover het evangelie nieuw licht laat schijnen. Waar we werkelijk oog krijgen voor wat mensen beweegt en waar we ons niet langer focussen op de kerk als instituut of op binnenkerkelijke kwesties, daar ontstaan gemeenten die pastoraal zijn en daarom ook missionair.

Binnenkort verschijnt er weer een nummer van het bulletin 'Geloven in de Stad'. Daarin mag ik een column invullen onder de naam 'Tijd met Jezus'. Deze keer een missionaire column:

'Het is geen optie maar een opdracht.' Zo breng ik het wel eens onder woorden als ik merk dat er in de gemeente vragen leven over de noodzaak van missionair gemeente zijn. Missionair zijn is geen hobby voor enkele excentriekelingen in de gemeente. Missionair zijn heeft alles te maken met een diep hartsverlangen van God: dat mensen zijn geliefde Zoon gaan zien.

Je zou dat de missie van God kunnen noemen. En het mooie is dat God ons als zijn kinderen wil meenemen in zijn beweging. Als ik daar even grote woorden voor mag gebruiken, dan zeg ik het zo: 'Wij mogen ons laten meenemen in een machtige beweging vanuit God en zijn Geest waarin we een visie verspreiden voor de allesomvattende en allesovertreffende glorie van de Eniggeboren Zoon van God!'

Ik vind het een groot voorrecht dat we als gewone mensen, die Jezus willen zien en laten zien, ons opgenomen mogen weten in Gods machtige beweging in deze wereld. Onze kleine verhalen, waarin we iets mogen ervaren van genade en er iets van mogen uitdelen, zijn opgenomen in Gods grote verhaal, Gods missie.

Missionair zijn: machtig mooi!

Zondagmorgen preek ik over de pelgrimspsalmen: Psalm 120-134. Als je Bronwater al wilt lezen, dan kan dat. Ik ontdekte tijdens de voorbereidingen van de preek, dat er in Haarlem vanouds een bekend startpunt is van misschien wel de bekendste en populairste pelgrimstocht, die naar Santiago de Compostella! In dat gegeven neem ik mijn uitgangspunt voor de preek: pelgrimeren is vandaag de dag een populaire manier om een nieuw fase in je leven te markeren.
Ik benader de pelgrimspsalmen in de preek als liederen die ons helpen om onderweg te zijn, om een spiritualiteit in te oefenen van het op weg zijn naar het Nieuwe Jeruzalem, om tot bezinning te komen ten aanzien van onze wandel in Christus, om in de kern weer te leren wat het betekent dat Jezus 'de Weg' is (Joh. 14:6) en dat christenen 'aanhangers van de Weg' zijn (Hand. 9:2). (Overigens gaan ook de overdenkingen op www.tijdmetjezus.nl in deze maand over de pelgrimspsalmen onder het thema 'Biddend onderweg'.)
Nog wat verder doordenkend op het thema van het pelgrimeren kwam de vraag boven of het verlangen om een meer missionaire gemeente te zijn niet ook een vorm van pelgrimeren is: terug gaan naar de kern, naar de basis; afhankelijkheid leren onderweg; zien en ervaren dat alleen Jezus de weg is. Pelgrimeren is dat je nooit precies weet wat je vandaag zult tegenkomen en waar je morgen zult zijn.
Juist vandaag ontdekte ik een site met buitengewoon waardevol materiaal over missionair zijn onder de titel: 'Nederland verandert. En wat doet de kerk?' Een echte aanrader: www.jezusvolgen.nl/nederlandverandert.

Dagelijks ontvang ik een 'Daily thought' van John Stott. Vandaag gaat het over het missionaire karakter van de kerk. Stott stelt dat missionair zijn niet een hobby van enkele excentriekelingen is maar het hart van gemeente-zijn vormt, omdat God een missionaire God is.

There are the five parts of the Bible. The God of the Old Testament is a missionary God, calling one family in order to bless all the families of the earth. The Christ of the Gospels is a missionary Christ; he sent the church out to witness. The Spirit of the Acts is a missionary Spirit; he drove the church out from Jerusalem to Rome. The church of the epistles is a missionary church, a worldwide community with a worldwide vocation. The end of the Revelation is a missionary End, a countless throng from every nation. So I think we have to say the religion of the Bible is a missionary religion. The evidence is overwhelming and irrefutable. Mission cannot be regarded as a regrettable lapse from tolerance or decency. Mission cannot be regarded as the hobby of a few fanatical eccentrics in the church. Mission lies at the heart of God and therefore at the very heart of the church. A church without mission is no longer a church. It is contradicting an essential part of its identity. The church "is" mission.

Gisteravond is in de kerkenraadsvergadering mijn voorstel om te groeien naar een meer missionair predikantschap door structureel een tiende van mijn tijd aan missionair werk in de buurt van de kerk te besteden van harte aangenomen! Daar ben ik erg blij mee, omdat ik me zelf graag in die richting verder wil ontwikkelen, en omdat ik denk dat het voor de groei van het missionaire bewustzijn en de missionaire praktijk van onze gemeente een belangrijke stap is. Tot zover over de vreugde. Nu de schaamte.
Dan gaat het echter niet allereerst over mijn eigen schaamte, maar die van Ron van der Spoel. Hij schreef een tijdje geleden in CV-Koers in zijn column een aantal behartenswaardige dingen. De column is hier te lezen: Ik schaam me. Enkele citaten eruit:

Ik was daar (in mijn vorige gemeente) zo druk bezig met de standaard domineedingen, dat er geen ruimte meer was om buiten het kerkelijke circuit op mensen en instanties af te stappen. Allemaal gemiste kansen om het Evangelie breed in zo’n nieuwbouw te kunnen zaaien. Je stapt als predikant in een vaste kerkstructuur en komt daar niet meer uit. Nu pas ontdek ik dat het ook anders kan. Nu heb ik een stempel op m’n hoofd met ‘missionair predikant’ erop en prompt werk ik ook missionair. Ik schaam me dat dat kennelijk nodig is. Tegelijkertijd zou dit ook wel eens de oplossing kunnen zijn voor veel collega’s die wel missionair willen werken, maar vastzitten in een patroon. Maak het missionaire een officieel onderdeel van je werkpatroon. Als een kerkenraad haar voorganger een dag in de week vrijstelt om missionaire contacten aan te gaan en hem daar ook aan houdt, gebeurt het gewoon. Dan ben als kerk opeens present op plekken waar je daarvoor nooit bewust aanwezig was.

Vorm en inhoud geven aan een meer missionair predikantschap vraagt (naast Geestelijke passie en Geestelijke inspiratie waar het allemaal mee begint) ook om ander gedrag. Op dat punt heb ik het een en ander geleerd van het boek van Ben Tiggelaar: Dromen, Durven, Doen. Zijn hoofdgedachte is dat werkelijke veranderingen alleen tot stand komen als we bewust ander gedrag gaan oefenen. Veel veranderingsvoornemens blijven steken in de dromen-fase ('het zou toch eigenlijk wel mooi zijn om meer missionair predikant te zijn') of in de durven-fase ('ik heb nu wel concrete plannen, maar volgens mij gaat dat ook een hoop weerstand opleveren'). Daadwerkelijk ander gedrag vertonen is de sleutel.
Daarom heb ik ook een voorstel geschreven voor de kerkenraad (zie de blog van 3 januari) waarin ik vraag om structurele ruimte voor de invulling avn een meer missionair predikantschap, en heb ik ook een aantal afspraken in mijn agenda staan die hiermee te maken hebben (o.a. het bijwonen van een deel van de vergadering van de wijkraad van de Frans Halsbuurt op woensdag 10 januari). Ook heb ik contact gezocht met iemand uit de gemeente van wie ik al wist dat hij het initiatief wilde nemen om een keer een buurtschoonmaakactie te houden. We hebben nu afgesproken dat die buurtschoonmaak plaats vindt precies een week voor de heropening van ons vernieuwde kerkgebouw. Een buurtschoonmaak is overigens een van de vormen die ook binnen het werk van Stichting Present genoemd wordt als mogelijkheid om actief betrokken te zijn op de samenleving en de medemens. Want het is ook in die lijn dat ik graag vanuit onze gemeente gestalte wil geven aan missionaire presentie: dat is altijd ook diaconale presentie, helpend en dienend.

Mijn goede voornemen voor 2007 is: vorm en inhoud geven aan een meer missionair predikantschap.

Dat schreef ik op de vorige blog. Ik vind dat in die zin een hele uitdaging dat ik allereerst zelf ander gedrag moet gaan vertonen. Als predikant word je toch vrij gemakkelijk meegezogen in de gebruikelijke gang van zaken in de kerk, waarin veel overigens heel belangrijke dingen gebeuren: prediking, catechese, pastoraat, kerkenraadswerk enzovoort. Maar het is nog weinig gebruikelijk om als 'gewoon' gemeentepredikant ook nadrukkelijk en structureel activiteiten te gaan ondernemen die expliciet missionair zijn (dus meer dan: dat ik in de preek wel eens zeg dat we meer missionair zouden moeten zijn, en ook meer dan: 'missionair preken').

In de kerkenraad wordt volgende week een voorstel besproken dat ik de titel heb meegegeven: 'Een tiende van zijn tijd'. Samengevat komt het hierop neer dat ik structureel 10 procent van mijn tijd ga besteden aan expliciet missionaire activiteiten in de buurt van ons kerkgebouw (de Frans Halsbuurt in Haarlem): gewoon de straat op, contacten leggen met mensen en instanties en kijken hoe we als Fonteinkerk present kunnen zijn in de buurt. In de hoop dat er iets voelbaar wordt en zichtbaar wordt van 'Jezus is in de buurt!'

Als je benieuwd bent naar het voorstel, lees het dan gerust: Een tiende van zijn tijd. Naar een missionair predikantschap.

Veel vrede en zegen in het nieuwe jaar 2007!

Voor het jaar 2007 staat voor mij de missionaire uitstraling van de kerk als topprioriteit op de agenda. Ik heb de voorbije dagen genoten van een aantal artikelen in het Nederlands Dagblad (door George Harinck, Roel Kuiper, Wim H. Dekker, James Kennedy en Kees Haak) die zijn geschreven naar aanleiding van de verschijning van het WRR-rapport Geloven in het publieke domein. Samengevat kwam het er steeds op neer dat kerken de kansen die er liggen nu er zoveel hernieuwde aandacht is voor geloven, religie en spiritualiteit in het publieke domein met beide handen moeten aangrijpen! Met de woorden van James Kennedy in een artikel Orthodoxe christenen gaan weer meetellen:

Tegelijkertijd is het duidelijk, dat christenen zich op dit moment op een kruispunt bevinden. Zij moeten nieuwe wegen vinden om uiting te geven aan hun geloof in de ruimte die hun gegeven wordt. Daarvoor moeten zij vasthouden aan het geloof waar het Nederlandse orthodoxe protestantisme vanouds door is gekenmerkt. Maar tegelijkertijd vereist het een combinatie van creativiteit en praktisch inzicht die tot nu toe in deze kerken te weinig zichtbaar is geweest. Er is geen betere tijd om dit te ontwikkelen dan nu. De tijd is er rijp voor.

Daarbij wordt wat mij betreft ook steeds helderder dat voorgangers daarin ook daadwerkelijk moeten voor-gaan. Dat 'de kerken' de kansen moeten grijpen is even waar als abstract. Het gaat om mensen die geloven dat de kerk de hoop voor de wereld is en die van daaruit het verlangen hebben om met de creativiteit van Christus' Geest te zoeken naar nieuwe manieren van missionaire presentie. In de preek van zondagmorgen heb ik er iets over gezegd:

Nu weet ik wel dat religie niet meteen hetzelfde is als geloven in Jezus Christus als de Verlosser en Heer van je leven. Religie valt ook niet samen met 'genade ervaren.' Maar ik geloof dat iedereen die op zoek is naar meer religie in zijn of haar leven een kans moet krijgen om te ontdekken dat de genade van Jezus Christus hét meest mooie antwoord is op alle onvervulde verlangens die er leven in mensenharten.

Mijn goede voornemen voor 2007 is: vorm en inhoud geven aan een meer missionair predikantschap. Ik kom er de komende dagen nog wel op terug.

Komende zondagmorgen houd ik de laatste preek in de serie 'Genade Ervaren'. Het zal gaan over Johannes 1 vers 16 waar Johannes spreekt over de overvloed van genade die uit de volheid van Jezus Christus naar ons toekomt. Je kun de preek al lezen: Wij ontvangen zelfs genade op genade (Over de overvloed van genade). Zie ook: Bronwater.

Ik hoop zondagmiddag het jaar al prekend af te sluiten met een preek over de vrede van Christus als aspect van zijn heerlijkheid. De tekst is:

Laat in uw hart de vrede van Christus heersen,
want daartoe bent u geroepen als de leden van één lichaam.
Wees ook dankbaar. (Kolossenzen 3:15).

Ik doe het deze dagen wat rustiger aan op de blog. Maar graag wijs ik je even op de uitzending van 'Goud, wierook en mirre' rond het Open Huis in Haarlem waar Dick van den Boogaart werkt. Hij is mijn overbuurman. Onze huizen worden slechts gescheiden door een heg, de N208, en het water De Delft. Als ik op zolder uit het raam kijk, kan ik bij hem binnen kijken;-). Dick is een warme man en voor mij een inspirerende werker in het koninkrijk van Christus!

Bekijk de uitzending
Bezoek de website van Het Open Huis

De preek voor de Kerstviering is voorbereid. Het wordt een hartstochtelijk pleidooi om Jezus te zien en te laten zien. Daarvoor zijn we kerk. Nergens anders voor.

De tijd is gekomen om met heel ons hart en met heel onze ziel en met al onze krachten te weten, te beseffen dat we geroepen zijn om de heerlijkheid van Christus te zien en te ontvangen, omdat dat de enige weg is waarlangs onze levens zullen veranderen naar zijn beeld.

De tijd is gekomen om definitief in te zien dat we in de gemeente als de geloofsgemeenschap rondom het kind dat koning is elkaar moeten helpen bij dit ene, dat zo belangrijk, zo allesovertreffend, zo groots en zo kostbaar is: het zien van Jezus. Want in Hem verschijnt Gods heerlijkheid.

De tijd is gekomen om de overweldigende grootheid en de genadige glorie van Christus niet alleen zelf te zoeken of voor onszelf te houden, maar ook te delen met anderen die Hem nog niet kennen omdat zijn koninkrijk geen grens kent en zijn heerlijkheid geen eind. Wij mogen ons laten meenemen in een machtige beweging vanuit God en zijn Geest (een missio Dei) waarin we een visie verspreiden voor de allesomvattende en allesovertreffende heerlijkheid van de Eniggeboren Zoon van God!

De tijd is gekomen om elke dag als een stille dag, een heilige dag te laten beginnen doordat we in het stralende licht van Christus’ glorie gaan staan zodat we die glorie kunnen weerspiegelen en ook anderen tot zegen kunnen zijn omdat we doorstroomd worden met zijn vrede, zijn barmhartigheid, zijn genade, zijn trouw, zijn kracht, zijn liefde, zijn dienstbaarheid, zijn authenticiteit en zijn ontferming.

De tijd is gekomen - ook voor onze gemeente - om Jezus te zien en om Jezus te laten zien.
Niets meer. Niets minder.
Dat is kerst vieren.

Ik ben voor de preek Het ware kerstgevoel sterk geïnspireerd door het gedachtegoed van David Bryant. Zie: Christ Is All.

Deze week bereid ik een Kerstpreek voor voor aanstaande maandag 25 december. Het geheel van de dienst is enthousiast voorbereid door de Commissie Erediensten, en als thema is mij aangereikt (en ik ben erg blij met dat thema): 'Jezus, Gods heerlijkheid verschijnt'. De preek zal gaan over het ware kerstgevoel. Ergens op blablablog.nl las ik het volgende:

Kerstmis lijkt elk jaar aan populariteit te winnen, maar komt steeds verder af te staan van wat het ooit was. Was vroeger de kerk het middelpunt van de kerstviering en vergaapten de mensen zich daar aan de aldaar ingerichte kerststal, tegenwoordig is het tuincentrum de spil waar de kerst om draait en is de kerststal uitgegroeid tot een compleet kerstdorp.

Nu vind ik het altijd wat onbevredigend om op Kerst fors uit te halen naar de Kerst-Cult die steeds grotere vormen aanneemt. Dus dat zal ik niet doen. Wel levert de Kerst-Cult een belangrijk bron-woord op: 'Kerstgevoel'. En ik denk dat we daar in de kerk van Christus wel over mee kunnen praten! Het ware Kerstgevoel is de overweldigende Christuservaring: in Hem zien we Gods heerlijkheid! En daar zal het in de preek dan ook over gaan: 'Wij hebben zijn heerlijkheid gezien!' Dat staat in Johannes 1 vers 14. Dat geldt voor Johannes en ik denk de andere leerlingen van Jezus. Maar geldt het ook voor ons? Zeggen we het mee, vol passie: 'we hebben de heerlijkheid van Jezus gezien?'
Ik merk dat velen zich weinig kunnen voorstellen bij de heerlijkheid van God en de glorie van Christus. Hoe gaat het gebeuren dat we door de Geest werkelijk met open mond staan te kijken naar Christus, naar zijn overweldigende en heilige heerlijkheid? Misschien helpt het om met hart en ziel Openbaring 1 te lezen, of misschien wel Ezechiël 1.

De preek voor zondagmorgen gaat over de bevrijdende kracht van genade. Er is veel onvrijheid, ook in de kerken. Misschien wel juist in de kerken omdat zich daar als het goed is altijd een geestelijke strijd tussen waarheid en leugen, licht en duisternis, vrijheid en angst afspeelt, een strijd waar wat te winnen valt voor de satan. En als het gaat om het ervaren van bevrijding, staan we vaak nog maar in de kinderschoenen. Zelf vind ik het lastig dat ik er wel over preek, maar dat er geen structureel pastoraat is in het teken van de bevrijding, terwijl prediking een vervolg hoort te krijgen in het pastoraat. Hoe dan ook, de preek dus over: De bevrijdende kracht van genade ervaren (Over bevrijding van bonden). Net als in de voige preken vormt een Psalm het uitgangspunt, Psalm 107 vers 13-16:

Ze schreeuwden in hun angst tot de HEER –
hij heeft hen gered uit vele gevaren,
haalde hen weg uit donkere holen
en brak hun boeien aan stukken.
Laten zij de HEER loven om zijn trouw,
om zijn wonderen aan mensen verricht,
bronzen deuren heeft hij verbrijzeld,
ijzeren grendels verbroken.

Ook Bronwater is beschikbaar.

Missionaire gemeente zijn krijgt het meest concreet gestalte in de buurt. Iets preciezer nog: in de buurt waar het kerkgebouw zich bevindt. In Haarlem staat ons kerkgebouw in de Frans Halsbuurt en we zijn bezig om ons af te vragen hoe we (vanuit ons straks vernieuwde kerkgebouw) missionair (pastoraal/diaconaal) aanwezig kunnen zijn. In verband daarmee lees ik momenteel het het boek van Daniël de Wolf Jezus in de Millinx. Woorden én daden in een Rotterdamse achterstandswijk. Een erg goed, bewogen, praktisch, diepgaand boek, een must voor iedereen die missionair in de buurt wil zijn. De focus van het boek ligt wel speciaal op het jongerenwerk in de buurt, maar de praktijken en inzichten waarover geschreven wordt zijn veel breder toepasbaar. Twee citaten spraken me in het bijzonder aan:

Wij geloven dat Jezus in ons leeft, door ons werkt en dus brengen wij door ons zijn alleen al, door onze non-verbale communicatie, door onze houding en door ons doen, iets van Jezus in onze omgeving: we brengen Jezus in de buurt.

Ons verlangen is dat wij Jezus laten zien in onze buurten, door Hem na te leven. Dat het gaat gonzen, zoals het vroeger gonsde als Hij ergens kwam: 'Jezus is in de buurt!'

Kijk, dat inspireert me nu enorm, zulke uitspraken! En ik zou maar wat graag willen dat er een moment komt dat het ook in de Frans Halsbuurt in Haarlem (liefst in heel de stad Haarlem) gaat gonzen: 'Jezus is in de buurt!'

De preek voor zondagmorgen gaat over de genezende kracht van genade. Als ik om me heen kijk in de kerk en al die broers en zussen zie die ik heb mogen leren kennen, dan overvalt me wel eens dat gevoel van ontferming dat Jezus moet hebben gehad toen hij de mensenmenigte zag: hij was met ontferming over hen bewogen, omdat ze moe waren en afgemat. Zo zie ik ook heel veel gewonde mensen. Aan de buitenkant zie je het meestal niet, maar als je de verhalen hebt leren kennen, de wonden die mensen in de loop van hun leven hebben opgelopen, en als je ziet hoe mensen daarmee worstelen, vaak op de verkeerde manier, dan wordt mijn verlangen groot dat we als gemeente veel meer een gemeenschap van gewonde mensen mogen worden die allemaal zoeken naar de genezende kracht van Gods genade in Jezus. Daar gaat de preek dus over: De genezende kracht van genade ervaren (Over genezing van wonden). Ook Bronwater is beschikbaar.

Vanmorgen was ik met onze Jochem van vijf jaar bij de schooldokter in het GGD-gebouw in IJmuiden. We waren wat aan de vroege kant, dus Jochem ging spelen met de duplo en mijn oog viel op een nummer van het Psychologie Magazine. Omdat er nogal eens de roep klinkt dat predikanten zich meer met psychologie moeten bezighouden, leek lezing van dat blad mij een goede greep. En dat was het! Ik sloeg namelijk een artikel op met de kop 'Ik herken mijn spiegelbeeld niet eens'. Het ging over prosopagnosie. Daar had ik nog nooit van gehoord, maar dankzij mijn kennis van het Grieks (wat is dat toch belangrijk om predikant te kunnen zijn;-) kon ik het woord ontrafelen: prosopon betekent gezicht, gnosie betekent kennis en agnosie betekent niet-kennis. Prosopagnosie staat dus voor het niet kunnen herkennen van gezichten. Ik heb enkele alinea's gelezen van het artikel. Het ging over een man die werkelijk geen enkel gezicht kan herkennen. Als hij in de spiegel kijkt herkent hij zichzelf aan de jas die hij draagt. Zijn moeder herkent hij aan haar karakteristieke loopje.
Maar mijn gedachten dwaalden weg. Iets preciezer gezegd: ik verbond het taalveld van de psychologie direct met dat van de theologie. Bij prosopon denk ik direct aan het aangezicht van God. En dat verbind ik altijd met Christus die het gezicht van God is. En daar had ik een nieuw woord gevonden voor een werkelijkheid waar ik veel tegen aanloop in mijn bediening als predikant: dat mensen het gezicht van Christus niet herkennen als het hun getoond wordt in pastoraat en prediking.
Misschien is dat wel een van de belangrijkste handicaps die in de kerken heerst: prosopagnosie, dat we het gezicht van Jezus niet herkennen. De volgende vraag is dan direct: waar komt dat door? Het psychologische artikel noemde twee oorzaken: het is aangeboren, of het is het gevolg van een hersenbeschadiging door een bloeding die het hersengedeelte dat verantwoordelijk is voor gezichtsherkenning heeft stukgemaakt of uitgeschakeld.
Aan jou, lezer, nu de uitdaging om hier eens verder over door te denken.

De afgelopen dagen ben ik in gedachten veel bezig geweest met missionair zijn. Er gebeurt op dat gebied heel veel in Nederland, en ook hier in Haarlem zijn er mooie ontwikkelingen. Zie www.gelovenindestad.nl. Een van de evangelisatievormen waar ik nooit echt in heb geloofd, zijn de speciale laagdrempelige evangelisatiediensten. Afgelopen maandag stond er in het Nederlands Dagblad een verslag van een conferentie die onder andere daarover ging: Losse evangelisatiedienst al snel een teleurstelling. Ron van der Spoel, missionair predikant van Kruispunt in Amersfoort-Vathorst:

Hij focust zich daarbij niet op "allerlei missionaire acties in de wijk", maar meer op een missionaire levensstijl van de héle gemeente. "Het gaat erom hoe jij op jouw manier, in jouw klas, op jouw werk een getuige van Jezus kunt zijn." Die houding ligt wat Van der Spoel betreft aan de basis van een missionaire gemeente. Zijn stelling luidde dan ook dat missionaire kerkdiensten ingebed moeten zijn in een missionaire gemeente.

Mee eens, uiteraard, ik ben het altijd eens met Ron ;-). De volgende vraag is echter: hoe doe ik dat als predikant? Hoe vertoon ik in mijn predikantschap een missionaire levensstijl? Die vraag houdt me bezig, ook omdat ik ernaar verlang om mijn predikant-zijn meer missionair in te vullen dan ik tot nog toe gedaan heb. We hebben daar hier in Haarlem prachtige kansen voor, omdat ons kerkgebouw dicht tegen het stadscentrum van Haarlem aan ligt, aan een plein waar ongelooflijk veel mensen dagelijks langskomen. Maar hoe maak je contact? Hoe kun je van betekenis zijn in de buurt? Welke stijl van predikantschap vraagt dat? Want het gevaar is zo groot dat je toch steeds alleen met binnenkerkelijke dingen bezig bent, met het missionaire werk als sluitpost in de weekagenda. Dat moet anders.

Vandaag heb ik een hele dag kunnen besteden aan het voorbereiden van de preek voor zondagmorgen. Dat is wel eens een keer plezierig. In de praktijk merk ik toch vaak dat mijn agenda erg versnipperd raakt en dat ik in de tijd die overblijft (naast bezoeken en contacten, catechese en vergaderwerk) bezig ben met de preekvoorbereiding. Hoe dan ook: de derde preek in de serie over Genade Ervaren is klaar. Dat zeg ik natuurlijk verkeerd, want een preek is nooit klaar, maar wordt meerdere keren geboren: eerst in hart en hoofd, vervolgens op papier (in notities of uitgeschreven vorm) en daarna in de daad van het preken in de kerkdienst. De preek van zondagmorgen is de eerste van drie waarin ik (na de twee inleidende preken over Genade Ervaren) wil spreken over de drieslag vergeving van zonden, genezing van wonden en bevrijding van bonden. Die drieslag komt ook voor in mijn boek Leven in verbondenheid. De kracht van het kennen van Christus, namelijk in het hoofdstuk met de titel Pastoraat van Jezus' genade.
De preek voor zondag kun je al lezen: De vergevende kracht van genade ervaren (Over vergeving van zonden). Ook Bronwater is beschikbaar.

Eerdere blog-berichten (1 november tot 30 november 2006)